نظریه و فرهنگ

مقاله نظریه و فرهنگ چكيده: روش شناسي بنيادين، به شيوة كاربرد نظريات نسبت به موضوعات مورد مطالعة آنها نمي‌پردازد، بلكه شيوة شكل‌گيري نظريات علمي را دنبال مي‌كند. هر نظريه براي شكل‌گيري و تكوين تاريخي خود از برخي مباني معرفتي زمينه‌هاي غيرمعرفتي بهره مي‌برد. مباني معرفتي با آن كه در تكوين…

مدرنیته در ایران

مفهوم مدرنیته، در دهه‏های پایانی قرن بیستم، بیش‏تر در مجموعه واژگانی که در حوزه اندیشه سیاسی ـ اجتماعی مطرح می‏شد، کاربرد پیدا کرد و به واقعیتی اشاره داشت. این که این واقعیت (مصداق مدرنیته) از چه زمانی شروع شد، محل بحث است؛ از قرن 18 یا 17 است یا قبل‏تر…

از عقل قدسی تا عقل ابزاری

يكي از مهم‌ترين خصوصيات دنياي مدرن، عقلانيت آن است كه بسياري از محسنات يا نواقص آن بر محور آن تحليل مي‌شود. عقلانيت، لايه‌ها و ابعاد متعددي دارد و هر جامعه،‌ بسته به اينكه از كدام بعد و لايه آن بهره‌مند شود، فرهنگ و تمدني خاص پيدا مي‌كند. آن بخش از…

نسبت علم و فرهنگ‏

مقدمه نسبت علم و فرهنگ به معناى رابطه‏اى است كه بين علم و فرهنگ است و اين رابطه به لحاظ واقع مبتنى بر واقعيت و حقيقت علم و فرهنگ است و در مقام معرفت و شناخت،متناسب با معرفتى است كه از علم  و فرهنگ وجود دارد. يعنى به تناسب اين…

بازسازی علم مدرن و بازخوانی علم دینی

مفهوم علم در دو سده نوزدهم و بیستم، به دلیل تغییر مبانی معرفت‌شناختی و فلسفیِ جامعه علمی، تحولاتی داشته است. برخی از تغییرات بدون آنکه معنای علم را تغییر دهد، دامنه معرفت علمی را محدود کرده و بعضی دیگر به تحول در معنای مدرن علم منجر شده است. در این…

نسبت فقه سیاسى و فلسفه سیاسى‏

1- اسطوره، شعر، خطابه و جدل حلقه‏هايى از آگاهى و معارف انسانى هستند كه به موضوعات مختلف و از جمله به موضوعات اجتماعى و سياسى مى‏پردازند. و خود نيز داراى آثار اجتماعى و سياسى هستند و به همين لحاظ مى‏توانند موضوع دانش و آگاهى سياسى قرار گيرند. دانش يونانى در…

سکولاریزم و معنویت‏

سكولاريزم و معنويت‏ 1- ترجمه سكولاريزم‏ براى سكولاريزم (secularism) و مشتقات مربوط به آن در زبان فارسى معادل‏هاى فراوانى به كار برده شده است.1 در ترجمه سكولاريزم: دنياپرستى‏2، اعتقاد به اصالت امور دنيوى‏3، غير دين گرايى‏4، نادينى‏گرى‏5، جدا شدن دين از دنيا6، دنيويت‏7، دنيوى‏گرى‏8، روشنفكرى غير مذهبى‏9، مذهب جدائى دين…

علم سکولار و علم دینی

 هویت اجتماعی مفاهیم مفاهیم علاوه بر آنکه از روابط علمی با یکدیگر بهره مندند، به لحاظ واقعیت ذهنی و علمی خود، از آثاری نیز برخوردار می باشند. روابط علمی مفاهیم با آگاهی و علم انسان تعیین نمی شود و یا تغییر پیدا نمی کند. عالمان می کوشند تا مفاهیم و…

روش‏شناسى و اندیشه سیاسى‏

1- موضوع روش‏شناسى: روش‏شناسى شناخت شيوه‏هاى انديشه و راه‏هاى توليد علم و دانش در عرصه معرفت بشرى است و موضوع اين دانش، روش علم و معرفت است، و روش در ارتباط مستقيم با عواملى نظير موضوع معرفت، هدف معرفت و هستى‏شناسى و معرفت‏شناسى‏اى است كه معرفت بر اساس آن شكل مى‏گيرد.…

روش‏شناسى فلسفه سیاسى و علم سیاست‏

1-  تمايز پوزيتيويستى علم و فلسفه: تمايز فلسفه سياسى و علم سياست، بر اساس تعريف آگوست كنت از معرفت علمى كه آن را معرفتى اثباتى و آزمون‏پذير مى‏داند، تمايزى روش شناختى است. تعريفى پوزيتيويستى و اثباتى از علم خصوصاً نسبت به موضوعات اجتماعى و سياسى، پديده‏اى نوظهور است كه در مقطعى…